Home » Landbouw en klimaatverandering » [:nl]Klimaatverandering - Activiteiten[:en]Climate Change - Activities[:] » Fake Solutions COP21: ‘Climate Smart Agriculture’ stimuleert de technofix

Fake Solutions COP21: ‘Climate Smart Agriculture’ stimuleert de technofix

december 10, 2015

GACSA-greenwash“Hou je van greenwashing, klap in je handen”, zongen tientallen activisten op de openingsdag van Solutions COP21, de hotspot in het prestigieuze Grand Palais in Parijs, waar de industrie valse oplossingen voor klimaatverandering presenteert. Vandaag stonden we nogmaals in onze handen te klappen, op een evenement voor de promotie van ‘Climate Smart Landbouw (CSA)’ binnen deze greenwashtop.

Internationaal is de Global Alliance for Climate Smart Agriculture (GACSA) het meest actief bezig met het promoten van het Climate Smart Argiculture -concept (lees meer hierover in het Corporate Cookbook van CEO). GACSA is stevig bekritiseerd door NGO’s en maatschappelijke bewegingen. In een verklaring voor de COP21 zetten deze organisaties uiteen hoe agro-industriële bedrijven die zeer klimaat-onvriendelijke bezig zijn, al aan boord zijn gestapt van de Climate Smart trein – deze vereist namelijk geen echte verandering. Zoals in een rapport van GRAIN wordt uitgelegd leunt de GACSA -kartrekkersrol op de bedrijven in de kunstmestindustrie, aangeduid als de”Exxons van Landbouw”.

Het risico van Parijs, zo concludeert ook The Ecologist, is dat landbouw en bodems “misbruikt zullen worden als CO2-opslag door bedrijven die veel uitstoot produceren, en zodoende de effecten ‘verzachten’ van het op oude voet doorgaan met hun activiteiten; ‘business as usual’. Dit bevordert geen voedselsoevereiniteit, aanpassing of aanpak van de daadwerkelijke oorzaken van klimaatverandering.”

Er is één belangrijk verschil merkbaar, vergeleken met eerdere ‘Climate Smart Agriculture’ evenementen: deze keer gaat het vooral over ‘climate smart’ oplossingen in Europa. Houdt dat in minder veevoer (soja, mais) importeren uit Noord- en Zuid-Amerika? Betekent dat ook het stoppen van de toenemende vervuilende export van zuivel- en vleesproducten vanuit Europa? Promoten ze korte, lokale voedselketens? Je raadt het al, nee dus.

Een blik op de lijst van sprekers: het Nederlands veevoerconcern ForFarmers (“the total feed business”), de Nederlandse zuivelgigant FrieslandCampina, het Nederlandse Ministerie voor Economische Zaken en de vieze-bedrijven-spindoctors de World Business Council for Sustainable Development (WBCSD) – dan weet je al dat je een zorgwekkend evenement te wachten staat. Maar in de ogen van de organisatoren was het allemaal: vlaggenschepen, boosters en win-win-win.

Het evenement was georganiseerd door ‘CSA Booster’ en ‘Climate KIC’. CSA Booster is, volgens hun website, een netwerk van ondernemingen en organisaties, met als doel “meer ontwikkeling, marketing en overname van CSA-oplossingen in Europa”. “Momenteel heeft CSA Booster een portfolio van 50 CSA-oplossingen, waarvan er 25 zo de markt op kunnen.” Climate KIC is “het grootste Publiek-Private Partnerschap op het gebied van klimaatverandering”, volgens haar voormalig directeur en spreker bij dit evenement. Climate KIC is mede-opgericht door de EU. Private partners zijn onder andere Bayer (vieze pesticiden) en ENGIE (vieze energie).

Jean-François Soussana (Wetenschappelijkdirecteur Milieu bij het Franse onderzoeksinstituut INRA) hield de openingsrede waarin hij de economische, milieukundige en politieke context van Klimaatslimme Landbouw uiteenzette. De boodschap was helder: landbouw draagt nu 24% bij aan de mondiale uitstoot van broeikasgassen en zal in 2050 de grootste vervuiler zijn. Landbouw wordt in geen enkele klimaatovereenkomst meegenomen. Echter, 92 landen hebben ‘AFOLU’ (jargon voor Landbouw, Bosbouw en Landgebruik) opgenomen in hun INDC’s (jargon voor Beoogde Landelijk Vastgelegde Bijdragen, oftewel niet-bindende nationale klimaattoezeggingen) en maken deze sectoren verantwoordelijk voor ongeveer 25% van de beoogde emissiereducties.

Soussana benadrukte de rol van de bodem bij het opslaan van koolstof (en dus CO2). Dit verhaal past in het het vlaggeschip van de Franse overheid; het 4/1000-project, een vrijwillig actieplan dat is gericht op een jaarlijkse toename van de hoeveelheid CO2 die is opgeslagen in de bodem. Dit verbeterd de bodemvruchtbaarheid en zou de wereldwijde temperatuurstijging beperken tot 1,5-2°C. (Het is misschien goed je te herinneren dat het EU-directive om de bodem te beschermen een van de eerste slachtoffers was van Eurocommissaris Timmermans strijd tegen ‘nutteloze’ regelgeving, eh, voor ‘better regulation’.) De meeste van deze presentaties van Climate Smart Agriculture-projecten hadden echter weinig te maken met het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen, noch met het verbeteren van de bodem.

Een fantastisch voorbeeld van een Climate Smart aanpassing: vanwege klimaatverandering start de druivenoogst nu midden augustus in plaats van in september, maar dan is het nog te heet en oxidatie beïnvloed de smaak. De oplossing: giet vloeibare CO2 van min 30 graden over de druiven om ze te koelen. Ehhh.., mooi voor wijnliefhebbers, maar climate smart!?

Een tweede voorbeeld; Jaap Petraeus van de zuivelgigant FrieslandCampina verdedigde zijn bedrijfs wereldwijde door te wijzen op het belang van zuivel in het dieet van miljarden mensen (die uiteraard afhankelijk is van Nederlandse zuivel), en op het belang van de zuivelproductie voor het inkomen van boeren (afgelopen maand nog stopte het bedrijf de afname van melk van 443 Belgische boeren, wat tot veel protesten leidde.). Dus waar is FrieslandCampina’s slimme uitstootreductie? Wat een nep, het is er niet.

Nog erger: vanwege het afschaffen van het Europese melkquotum zullen de boeren van FrieslandCampina hun productie waarschijnlijk met 20% opvoeren. Deze toename van de CO2-uitstoot die hier het gevolg van is, zo zegt Petraeus, zal worden gecompenseerd door maatregelen op de boerenbedrijven zoals de mestvergisting en het langer in productie houden van melkkoeien. Dit negeert echter de toegenomen vraag naar veevoer vanuit Noord- en Zuid-Amerika. De productie hiervan telt niet mee als Nederlandse uitstoot. Het leidt echter wel tot meer sociale problemen door ontbossing en landgrabbing in landen als Argentinië en Paraguay.

Ook het veevoerbedrijf ForFarmers voorziet een toenemende vraag naar dierlijke eiwitten en noemt de verantwoordde productie van grondstoffen als een van de oplossingen. FrieslandCampina is bijvoorbeeld lid van de Round Table on Responsible Soy (RTRS), een inhoudsloos, vrijwillig certificeringsproject dat is opgezet door het Wereldnatuurfonds en grote bedrijven als Monsanto and Cargill. De soja-rondetafel doet niets om ontbossing te stoppen of het gebruik van pesticide tegen te gaan, maar zorgt wel voor een goede dosis greenwashing. De Nederlandse regering is dol op de projecten zoals de RTRS: ze fungeren als een vijgenblad om hun economische belangen achter te verbergen. De regering financiert het met geld bedoeld voor ontwikkelingshulp.
Elmar Theune van het Ministerie van Economische Zaken kletste nog wat onzin tijdens de bijeenkomst over hoe in Nederland “we al meer dan 50 jaar met Climate Smart Agriculture bezig zijn”. Slim als het gaat om geld verdienen, maar climate smart goedkoop varkensvlees en kastomaten in de winter? ? Ik dacht het niet.

Een derde voorbeeld; Edie Sonne Hall van Weyerhaeuser, een bosbouw-monocultuur-gigant met 8 miljoen hectare bomenwoestijn in de VS en Uruguay, representeerde de World Business Council for Sustainable Development (WBCSD). Zo’n 200 bedrijven zijn lid van de WBCSD, waaronder Shell, Duke Energy, E.ON, BP en Rio Tinto. De WBCSD heeft gepioneerd met het presenteren van het bedrijfsleven als onderdeel van de oplossing voor het klimaatprobleem. Dit gaat terug tot de Earth Summit in Rio de Janeiro in 1992.
Ze hebben de ambitie, zo zegt Sonne Hall, om “de oppervlakte bos terug te brengen naar het niveau van 1950”. Een productiebos (plantage met één soort bomen) is echter geen natuurlijk bos en beter te vergelijken met een andere monocultuur.
Weyerhaeuser is onderdeel van de Amerikaanse lobby voor wood pellets USIPA dat, samen met de EU en Canadese lobby voor wood pellets, de ‘Building with Biomass Coalition’ heeft opgezet. Ze pleiten ervoor niet langer samen te werken met de kolenindustrie. Wood pellets worden echter meestal gebruikt om bij te stoken in kolencentrales. Hierdoor dragen ze er toe bij dat kolencentrales langer open worden gehouden. Het verbranden van biomassa is echter ver van CO2-neutraal. EU-landen zetten echter flink in op biomassa als de makkelijkste manier om hun doelstellingen voor hernieuwbare energie te halen. Je kunt meer lezen over hoe PR-bedrijven worden ingezet om grote vervuilers te greenwashen in een rapport van Corporate Europe Observatory.

En inderdaad, hier kwam het idee van ‘negatieve emissies’ ter sprake; verbrand biomassa en sla de uitgestote CO2 vervolgens ondergrond op. Dit is het ultieme excuus voor Shell en andere oliebedrijven om door te gaan met het oppompen van olie en gas. Meer hierover in de Lobby Planet to Paris.

Tijdens een eerder evenement van de GACSA binnen in het conferentiecentrum hebben de organisatoren geprobeerd om Kevin Smith van Global Justice Now uit te sluiten (‘borging’) vanwege het stellen van kritische vragen. Maar tijdens de bijeenkomst in Solutions COP21 was niet de luxe om kritisch te kunnen zijn. De vlaggenschepen, ‘boosters’ en ‘win-win-win’ stonden geen vragen toe en al helemaal geen statements van anderen.

Vertaald artikel van Nina Holland van Corporate Europe Observatory