Home » TTIP » TTIP - Achtergrond » Kandidaten EU-verkiezingen over de zadenwet en de TTIP

Kandidaten EU-verkiezingen over de zadenwet en de TTIP

mei 18, 2014

GMOfreeEPcropASEED heeft vrijwel alle kandidaten voor de EU verkiezingen op 22 mei een vragenlijst gestuurd over de EU-zadenwet, octrooien en het TTIP. We hebben een paar interessante reacties op een rijtje gezet. Per vraag wordt ingegaan op de belangrijkste bevindingen. Sommige kandidaten hebben duidelijk als persoon geantwoord, in andere gevallen is het partijstandpunt teruggestuurd.De SP (Alexander van Steenderen), de ChristenUnie-SGP (lijsttrekker Peter van Dalen), Bas Eickhout (lijsttrekker GroenLinks), de PvdA (lijsttrekker Paul Tang) hebben geantwoord. De VVD stuurde het partijstandpunt. Van de Piratenpartij kregen we heel snel reacties van drie kandidaten, waaronder hun lijsttrekker Matthijs Pontier. We hebben geen reactie ontvangen van iemand van het CDA, D66 en Artikel50 (Anti-Europapartij). De kandidaten voor de PVV hebben we geen vragenlijst gestuurd; extreem rechts kunnen we beter negeren.

EU-zadenwet

Afgelopen 11 maart heeft het Europees Parlement met een overduidelijke meerderheid het voorstel voor een nieuwe zadenwetgeving van de Europese Commissie afgewezen. 1 2 De algemene kritiek vanuit boerenorganisaties en milieuorganisaties is dat het de positie van kleine zaadbedrijven, boeren en tuinders verzwakt ten opzichte van de grote zaadbedrijven. Voor het in stand houden van bijzondere soorten is het problematisch dat registratie van verhandelde zaden verplicht is. De Europese Commissie is echter van plan eenzelfde, licht aangepast, voorstel opnieuw in te brengen in het Europees Parlement.

Op de vraag of het Europees Parlement voet bij stuk moet houden en het voorstel bij een nieuwe behandeling opnieuw zou moeten afwijzen werd door iedereen bevestigend geantwoord. Met meest opvallend is hier het antwoord van de VVD: “De VVD is van mening dat het Europees Parlement voet bij stuk moet houden en het voorstel opnieuw moet afwijzen. Het is in het belang van voedselzekerheid niet wenselijk als de voedselproductie in handen komt van enkele grote bedrijven.”

Concentratie op de zadenmarkt De afgelopen jaren heeft er zich een verdere concentratie op de Europese zadenmarkt voorgedaan. Zo beheersen 5 bedrijven 95% van de markt voor groentezaden, waarbij Monsanto alleen al goed is voor 24%. 3 We waren benieuwd welke kandidaten het met ons eens is dat het een onwenselijke ontwikkeling is dat de landbouw afhankelijkheid wordt van een klein aantal bedrijven en dat deze ontwikkeling een halt zou moeten worden toegeroepen. Ook hier waren de kandidaten van alle partijen het eens. En weer kwam het antwoord dat ons het meest verraste van de VVD: “De VVD vindt het niet wenselijk als de voedselproductie in handen komt van enkele grote bedrijven. De VVD zet zich daarom in voor een uitgebreide kwekersvrijstelling waarbij nieuwe rassen commercieel mogen worden geëxploiteerd zonder toestemming van de kwekersrechthouder.”

Octrooien op gewassen

Er bestaat in Nederland en wereldwijd een breedgedragen weerstand tegen het verlenen van octrooien (ook wel patenten genoemd) op gewassen en dieren. In mei 2012 is een resolutie door het Europees Parlement aangenomen die “het Europees Octrooibureau verzoekt om geen octrooi meer te verlenen op producten afkomstig van klassieke veredeling en alle klassieke veredelingsmethoden uit te sluiten van octrooiering.” Ook volgens de European Patent Convention kunnen planten- en dierenvariëteiten, en processen die in essentie van biologische aard zijn, niet worden geoctrooieerd. 4 5 En toch worden via omwegen steeds meer octrooien op gewassen afgegeven, zoals recentelijk op paprika. 6

Op de vraag of het Europees Parlement zich actief moet inzetten om een einde te maken aan het afgeven van deze octrooien, antwoordde iedereen positief. De Piratenpartij en Groenlinks hebben zoals verwacht een duidelijk standpunt tegen octrooien. Maar ook de VVD “zet zich in voor een uitgebreide kwekersvrijstelling. Daarnaast is de VVD van mening dat octrooien op gewassen ten koste zal gaan van onderzoek en innovatie.”

Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP)

Op dit moment onderhandelen de VS en de EU over een vrijhandelsverdrag (Transatlantic Trade and Investment Partnership / TTIP). 7 Omdat de import-tarieven tussen de VS en de EU al te laag zijn, gaan deze onderhandelingen vooral over non-tariff barriers, oftewel de mogelijkheid voor regeringen en lagere overheden om voorwaarden te stellen aan producten en diensten, om op die manier bijvoorbeeld het milieu, arbeidsomstandigheden, sociale voorzieningen en de kwaliteit van het voedsel te beschermen. 8 De VS heeft bijvoorbeeld al aangegeven dat er geen verdrag komt zonder dat de EU hormoonvlees en genetisch gemodificeerde gewassen toelaat. Ook heeft de VS ruimere mogelijkheden voor octrooien op gewassen.

Op de vraag of overheden het recht moeten houden om eigen beleid te maken met betrekking tot de productie en consumptie van voedsel in hun eigen regio antwoordde iedereen positief. De PvdA voegde toe ze zich “sterk maakt voor een mogelijkheid voor lidstaten om zelf te besluiten over de toelating van de teelt van GMO’s”.

Transparantie bij TTIP

Het grootste deel van de onderhandelen zijn op dit moment geheim. Officieel staat TTIP bij geen enkel parlement op de agenda, dus kunnen de parlementen kunnen niet beslissen óf ze erover willen onderhandelen, laat staan hoe er dan onderhandeld zou moeten worden. 9

Op de vraag of dit proces transparant zou moeten verlopen, dat Europese burgers op de hoogte moeten worden gehouden en dat het Europees Parlement bij de onderhandelingen over zo’n verstrekkend verdrag betrokken dient te zijn antwoordde vrijwel iedereen met ‘ja’. Alleen de VVD heeft een afwijkend standpunt en vindt het voldoende dat het Europees Parlement de Europese Commissie een mandaat heeft gegeven om te onderhandelen en is van mening dat “het Europees Parlement voldoende instrumenten heeft om de Europese Commissie hierop te controleren”.

Stop het TTIP?

Het TTIP lijkt geen duidelijk voordelen te hebben, behalve dan voor een aantal grote bedrijven. De Europese Commissie komt in haar eigen schattingen op een extra economische groei van 0,1% in 10 jaar. Te verwaarlozen dus. Bovendien zal zo’n akkoord tussen de VS en EU zijn uitwerking hebben op handelsverdragen met landen in het ‘Zuiden’. Daarom hebben we de kandidaten gevraagd of ze het met ons eens zijn dat de onderhandelingen beter gestopt kunnen worden. Hier waren de Piratenpartij, de SP en GroenLinks het mee eens. De ChristenUnie-SGP, de PvdA en de VVD waren het het hier niet mee eens. De PvdA gelooft toch in de economische groei en ziet het “als uitdaging nog mogelijkheden voor een verdrag waarbij milieu- arbeids- en dierwelzijnsnormen die we in Europa kennen gehandhaafd worden”. De VVD ziet “enorme economische voordelen”, voor vooral Nederland omdat “de economie open is en op de export gericht”. We zullen zien of de kandidaten en partijen zich aan hun uitspraken gaan houden na de verkiezingen.