Home » TTIP » TTIP - Achtergrond » Wetsvoorstel Europese Commissie: meer GMOs toelaten

Wetsvoorstel Europese Commissie: meer GMOs toelaten

juni 2, 2014

gmo-say_no_to_gmom_shields_photography(overgenomen van Supermacht.nl, geschreven door Rob Bleijerveld)
1 juni 2014 – De Permanente Vertegenwoordigers van de Europese Lidstaten (COREPER) keurden op 28 mei een wetsvoorstel van de Commissie goed dat de deuren wagenwijd opent voor teelt en doorvoer van gentechgewassen (GMOs) in de EU. Op 12 juni krijgen de milieuministers van de lidstaten de kans het voorstel te torpederen, en anders kan alleen nog het nieuwe Europarlement ervoor zorgen dat we niet nòg meer gentech op ons bord krijgen dan nu al het geval is….

Compromis’

Het voorstel voor de aanpassing van de bestaande Richtlijn over de toelatingsprocedure voor GMOs [1] voor wordt door sommigen gepresenteerd als een noodzakelijk compromis tussen voor- en tegenstanders van GMOs onder de lidstaten. De voorstanders zouden zo gemakkelijker de teelt van gentechgewassen kunnen goedkeuren, terwijl de tegenstanders gemakkelijker een ‘ban’ kunnen instellen.

Een paar eerste reacties:

Het Britse ministerie voor landbouw en milieu ziet de nieuwe wet-  regelgeving als noodzakelijk om de ´voorsprong´ van Amerikaanse en Aziatische bedrijven in te halen (vanwege hun veronderstelde voordelen mbt. export en kostprijs). Een “robuuste, op wetenschappelijke leest geschoeide veiligheidsevaluatie” die voorafgaat aan elke nieuwe goedkeuring zou tegemoet komen aan de bezwaren van de tegenstanders. Het Franse landbouwministerie verwelkomde ook het ‘goede nieuws’, waarschijnlijk in de hoop dat dit alsnog de recente beslissing van het Franse Hooggerechtshof tot voortzetting van een moratorium op gentech-maïs ongedaan kan maken [2]. Duitsland prees de ´deal´ vanwege de ¨geboden mogelijkheden voor ´opt-out´ en het instellen van een formeel moratorium¨. Een andere ‘tegenstander’, België, stemde blanco.

Een woordvoerder van het Griekse EU-voorzitterschap meldde dat een lidstaat met het voorstel voldoende rechtsmiddelen overhoudt om de GMO-teelt te kunnen verbieden. EuropaBio, de vertegenwoordiging van biotechbedrijven in de EU, vindt dat de tegenstanders zelfs te veel ruimte wordt geboden om gewasteelt op ¨onwetenschappelijke gronden¨ te blokkeren [3]. Voorzitter Bebb spreekt van het ¨her-nationaliseren van een Europabreed beleid en van een negatief precedent dat ingaat tegen de geest van de Europese eenheidsmarkt¨.

Sterke inperking mandaat lidstaten

Critici daarentegen geven aan de lidstaten straks niet meer direct de teelt van nieuwe gentech-gewassen op hun grondgebied kunnen tegengaan. Dat zou dan alleen via een omweg kunnen, onder zeer beperkende voorwaarden en op zeer beperkt beleidsterrein.

Het gaat als volgt:

Een biotechbedrijf dat een verzoek doet tot goedkeuring van een nieuwe GMO-teelt in de EU wendt zich tot de Europese Commissie. Een lidstaat die het nieuwe GMO-gewas wil afwijzen, moet éérst de Europese Commissie vragen om bij het agrobedrijf in kwestie een verzoek in te dienen om het betreffende land van de lijst af te halen. Als het bedrijf niet instemt met zo’n verzoek, mag de lidstaat maatregelen overwegen om deze GMO van zijn grondgebied te verbannen.

Maar zulke maatregelen mogen niet strijdig zijn met de uitkomst van een risico-evaluatie op ¨wetenschappelijke gronden¨ en mogen alleen gaan over zaken die te maken hebben met ruimtelijke ordening, bestemmingsplannen, sociaal-economisch beleid en nog een paar terreinen. Het is ook niet meer mogelijk zijn om op basis van milieu- en gezondheidsbeleid de toelating van GMOs te blokkeren. Zo zijn in het voorstel geen bepalingen te vinden over grensoverschrijdende GM-besmetting en grensoverschrijdende verantwoording in geval van genetische vervuiling [4].

Primaat bij Interne Markt

Niet alleen versmalt dit de basis voor een verbod op ingrijpende wijze, ook zullen – aldus de Groenen/EFA in het Europarlement – de gronden waarop een lidstaat nog kan besluiten tot een moratorium op GMOs zijn heel zwak en zullen waarschijnlijk niet houdbaar zijn in een rechtbank. Zeker als commerciële ondernemingen (indirect) een beroep kunnen doen op bepalingen uit de WTO-akkoorden of bestaande Europese wetgeving.

Met dit voorstel wordt de GMO-toelating definitief ondergeschikt gemaakt aan de werking van de Interne Markt en concurrentieoverwegingen en worden goede zorg voor milieu en gezondheid aan de kant geschoven[5].

Critici buitenspel?

Tot nu toe heeft de EU nog slechts de commerciële teelt van twee GMO-gewassen goedgekeurd en een van de twee werd nadien alsnog geblokkeerd door een gerechtshof [6]. De weerstand tegen het accepteren van GMOs in de EU neemt toe, maar de Commissie probeert dit nu te omzeilen via haar nieuwe voorstel.

Begin 2014 beweerde de Europese Commissaris voor Gezondheid, Borg, dat hij geen wettelijke middelen had om het nieuw maïs-gewas van de Amerikaanse multinational Pioneer/DuPont/Dow Chemical (TC 1507) tegen te houden. Weliswaar had een record-aantal van 19 Europese lidstaten tégen toelating gestemd (en slechts 5 vóór!), maar dat was volgens hem niet genoeg voor een drievierde meerderheid om de toelating te blokkeren. Dat ook 2/3e van het Europarlement tegenstemde, is voor de Commissie blijkbaar geen bezwaar om haar wetsvoorstel er nu door te drukken.

Betere grondslag voor discussie nodig

De Groenen/EVA in het Europarlement vinden daarentegen dat de Commissie de zeer grote weerstand onder lidstaten en parlementariërs moet erkennen en dat ze de grondslag voor de huidige discussie over gentechgewassen moet verbeteren. Volgens hen voldoen de risico-evaluatie (voorzorgsprincipe) en toelatingsprocedure niet aan dat wat nodig is voor een goede discussie over het toelating van nieuwe gentechgewassen.

Het Commissievoorstel is erop gericht om de politieke stagnatie te doorbreken. Volgens de Groenen gooit de Commissie steeds een soortgelijk voorstel op tafel zodra er weer een nieuwe toelating nodig is. Zoals bijvoorbeeld in het geval van de Amflora aardappel waarvan de toelating uiteindelijk werd verboden door het Europese Hof van Justitie.

TransAtlantic Trade and Investment Partnership (TTIP)

Het huidige voorstel van de Commissie lijkt echter te passen in de opzet van het TransAtlantic Trade and Investment Partnership waarover nu wordt onderhandeld door EU en VS [7]. Daarbij gaat het niet alleen om het onschadelijk maken van wet- en regelgeving die het winststreven van grote ondernemingen ‘hinderen’ (denk aan gezondheidszorg, ARBO, milieubescherming, etc.), maar ook om multinationals een belangrijke positie te verschaffen bij het opstellen van beleid op Europees niveau.

Op het internet zijn video´s te vinden waarin pro-biotech lobbyisten de economische belangen van landbouw en GMOs benadrukken met betrekking tot de TTIP. Zo gaf op 22 januari 2013 de zeer invloedrijke Amerikaanse senator Grassley aan dat GMOs het belangrijkste Amerikaanse handelsbelang op landbouwgebied zijn [8] en op 14 oktober 2013 zette biotech-lobbyist Pelkmans van het Centre for European Policy Studies tijdens een INTA-hoorzitting (Europese Parlementscommissie) in op het verzwakken van het voorzorgsprincipe ten behoeve van GMO-importen uit de VS [9].

Succesvolle bedrijfsslobby

Volgens Corporate Europe Observatory zijn overal op dit wetsvoorstel de vingerafdrukken van de biotechlobby te vinden. De bedrijven willen hiermee de wettelijke en politieke stagnatie doorbreken om hun GMOs op de velden te (laten) telen, ondanks dat die weinig populair zijn.

Twee jaar lang is EuropaBio bezig geweest met een stille campagne hiervoor, zoals het Britse Genewatch concludeert uit onlangs vrijgegeven documenten [10]. Voorbeelden van voorwaarden waaraan lidstaten in de ogen van EuropaBio zouden moeten voldoen zijn:
1. eerst toestemming vragen aan de biotechondernemingen voordat er een moratorium kan worden ingesteld;
2. accepteren dat zaden een bepaald minimum GM-vervuilingsgehalte bevatten zodat de aanwezigheid van ¨ongeautoriseerde¨ GMOs in zaden geen beletsel is voor export/import en teelt. Dit laatste was tot nu alleen toegestaan bij veevoer, maar niet bij voedsel en zaden voor directe menselijke consumptie [11]; en
3. lidstaten mogen niet meer stemmen over toelating op EU-niveau maar alleen nog op het eigen nationale niveau.

De Monsanto´s

EuropaBio werkte in zijn lobby nauw samen met de Agricultural Biotechnology Council (ABC) waarvan de 6 grootste agrochemische concerns lid zijn: BASF, Bayer, Dow AgroSciences, Monsanto, Pioneer (DuPont) en Syngenta. Afschriften van gedetailleerde emailcommunicatie tussen ABC en de Britse overheid zijn in het bezit van Genewatch. Ze laten de nauwe banden zien met invloedrijke ambtenaren maar ook hun bevattelijkheid voor de argumenten en belangen van de industrie.

Genewatch schat in dat als het Commissie voorstel op 12 juni wordt geaccepteerd door de milieuministers, dat de RoundupReady GM-gewassen van Monsanto die nu op de EU-toelatingslijst staan volgend jaar al geplant zullen worden.

Meer lezen:
Food lobbyists look set to join EFSA’s board, Corporate Europe Observatoty, 7 mei 2014.
De EU, TTIP en de gentechmaffia, Meedogenloos, 27 mei 2014
Biotech companies set to be given legal right in decisions to ban GM crops, FoEE, 28 mei 2014.
Worrying reports on deal between EU countries on new law on genetically modified crops, Greenpeace,28 mei 2014.
USA: Loophole to Avoid Regulation of Genetically Modified Grass, GMO-Free Regions, 30 mei 2014.
Lupine: gezond alternatief voor boer en consument, NAV, 10 september 2012.
Markt voor gentechvrije soja wordt krapper, FoodHolland, 28 november 2013
‘Soja-importen komen onder druk’, Boerderij, 21 november 2013
KPMG: ‘Foodbedrijven moeten aanvoer soja, visolie en suiker zeker stellen’, VMT, 27 mei 2014.
Nederland ligt niet op koers voor inkoop verantwoorde soja, FoodHolland, 8 mei 2014

Noten:
[1] Het gaat om een voorstel tot wijziging van de EU Richtlijn 2001/18/EC van 2001. Meer over deze Richtlijn van 12 maart 2002 is hier te vinden. Tijdens een vergadering op 3 maart werd hierover gepraat door de milieuministers van de lidstaten. Zie: de persverklaring van de Milieu Raad van 3 maart 2014 en Council focuses on climate, energy and GMOs, Environment Council (ENVI) van 4 maart 2014. Het COREPER-voorstel zelf is niet online gevonden.
[2] ¨France Definitively Bans Genetically Modified Corn, Popular resistance, 6 mei 2014
[3] EuropaBio verwijst op zijn website onder meer naar deze tekst: Recherche sur les OGM: La sécurité de la recherche scientifique publique comme privée n’est plus assurée en France,¨ PR Initiatives Biotechnologies Végétales (IBV), 23 mei 2014
[4] Als GMOs op grote schaal zullen worden toegelaten, zal de genetische vervuiling alle lidstaat treffen, zo wordt gevreesd.
[5] De Partij voor de Dieren diende op 27 mei in de Tweede Kamer een motie in tegen het Commissievoorstel. De discussie over goedkeuring moet niet uitgaan van de ´Interne markt´, maar plaatsvinden op basis het ´Milieu´. Zie: Motie Ouwehand: Nationaal teeltvoorstel gentech niet goedkeuren maar verbeteren, PvvD, 27 mei 2014
[6] Volgens Vilt kregen 4 GMOs teelttoelating, waarvan er slechts één vandaag nog wordt geteeld (MON810-maïs van Monsanto). De teelt van twee andere gemodificeerde maïs-varianten (BT176 en T25) en de Amflora-aardappel is intussen stopgezet. Zeven andere teeltaanvragen wachten nog op een antwoord, waaronder de TC1507-maïs van Pioneer (onderdeel van DuPont).
[7] Zie bijvoorbeeld TTIP/TAFTA: Met de economische NAVO naar de Mooie Nieuwe Investeerderswereld , Globalinfo, 27 december 2013[8] Zie: http://harriak7.home.xs4all.nl/haagsemug/140121-HM-pro-GMO-propaganda-Grassley-US.mp3
[9] http://harriak7.home.xs4all.nl/haagsemug/140121-HM-Pelkmans(EU)-pro-GMO-propaganda-131014.mp3
[10] Communications and meetings with EuropaBio, Department for Environment, Food & Rural Affairs, Making the food and farming industry more competitive while protecting the environment, gepubliceerd op 23 april 2014
[11] Nicht nur bei McDonald’s Supermarkt-Regale sind längst voller Gentechnik, FAZ, 22 mei 2014.

Bronnen:
GMO-free EU under threat,¨Greens-EFA, 28 mei 2014
Europa keurt teelt ggo-gewassen goed, Vilt, 28 mei 2014
EU member states back compromise to allow GM crops: diplomats, Reuters, 28 mei 2014.
Biotech lobby’s fingerprints over new EU proposal to allow national GMO bans, Corporate Europe Observatory, 27 mei 2014.
Nicht nur bei McDonald’s Supermarkt-Regale sind längst voller Gentechnik, FAZ, 22 mei 2014.