» » » Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP)

Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP)

transatlantic-corporate-bill-of-rights[This texts is only availably in Dutch] Octrooien op zaden, het opdringen van gentech en het afbreken van de keuze vrijheid van overheden en consumenten. Het staat op het spel bij de onderhandelingen voor een vrijhandelsovereenkomst tussen de VS en de EU.

Een van de bezwaren tegen gentech is dat bedrijven, en meestal gaat het om grote, een octrooi hebben op deze gewassen. Dit betekent dat niemand anders zonder toestemming dit gewas mag verkopen. En om het te verbouwen moet je het officieel hebben gekocht. Zelf zaden bewaren en opnieuw gebruiken is meestal niet toegestaan. En andere veredelaars mogen dit gewas niet als uitgangsbron gebruiken om weer nieuwe gewassen te ontwikkelen. Zelfs als de plant zichzelf voortplant en op onverwachte plekken terechtkomt blijft de plant eigendom van het bedrijf dat het octrooi heeft. Dit is absurd en geeft een klein aantal grote bedrijven een grote macht over onze voedselproductie.
Maar tot voor kort bleef dit beperkt tot GGOs. En diverse overheden en andere instanties hebben verklaard dat dit bij conventionele gewassen ongewenst is. Toch wordt er de laatste tijd steeds vaker een octrooi verleent op een non-gentechgewas. Officieel is dit dan vanwege een nieuwe techniek bij het veredelen of bij het selecteren van de planten met de gewenste eigenschappen. Nu heeft het biotechbedrijf Syngenta een octrooi (ook wel patent genoemd) gekregen op paprika’s. De ‘uitvinding’ van Syngenta betreft een eigenschap van een plant – resistentie tegen witte vlieg – die in de natuur voorkomt. In heel Europa is op dit moment verzet tegen dit octrooi.

Het gevaar van octrooien op gewassen wordt in de komende jaren waarschijnlijk alleen maar groter. De EU is van plan haar octrooiregelgeving te gaan herzien. Ook de onderhandelingen tussen de EU en de VS voor het Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP) spelen hierbij een belangrijke rol. De VS werkt veel meer met octrooien op gewassen en erkent het Europese kwekersrecht niet. In het algemeen wordt gevreesd dat dit vrijhandelsverdrag vooral in het voordeel werkt van grote bedrijven en dat het overheden en individuen de mogelijkheid ontneemt zelf te besluiten wat je wel en niet wilt importeren en consumeren. Verbod op gentech? Mag niet meer. Willen kiezen voor lokaal of fairtrade? Dat zijn verboden ‘non-tarifaire belemmeringen’. Worden de activiteiten, of zelfs de plannen, van een bedrijf tegengewerkt door nieuwe milieuregelgeving? Dan spant het een arbitragezaak aan onder het Investor-State Dispute Settlement (ISDS) en grote kans dat het bedrijf miljoenen of zelfs miljarden ‘schadevergoeding’ kan ontvangen van de overheid die dit in zijn hoofd haalde. Soms kan dit nu al (Vattenfal tegen Duitsland vanwege de sluiting van kerncentrales, schadeclaim vanwege het stoppen van boringen naar schaliegas), maar met de claimcultuur in de VS dreigt dit veel erger te worden. Omgekeerd kunnen overheden (of burgers) geen schadevergoeding eisen van bedrijven.

Het is nog niet zover en gelukkig zijn de afgelopen maanden veel organisaties wakker geschud en ontstaat er een breed verzet tegen de TTIP. Het zou zo maar kunnen dat het bedrijfsleven zijn hand overspeelt door teveel te willen.

In het kader van de verkiezingen van het EU-parlement heeft ASEED de Nederlandse kandidaten voor de EU-verkiezingen gevraagd naar hun mening over TTIP, de EU-zadenwet en octrooien op gewassen. Een groot deel zegt heel kritisch en sceptisch te zijn. Nu maar hopen dat ze niet van gedachte veranderen als ze eenmaal gekozen zijn.

In de komende maanden, en mogelijk jaren, zal ook ASEED zich zetten tegen het TTIP handelsverdrag, waarbij we ons zullen concentreren op de gevolgen voor de landbouw en in het bijzonder op octrooien en de toelating van gentechnologie. Op het moment komen de campagnes in binnen- en buitenland trouwens enigszins op stoom, met acties in diverse Europese landen.
Ook verschijnen er steeds meer goede teksten en brochures over de mogelijke gevolgen van het vrijhandelsverdrag:

Artikel: Vrijhandelsverdrag EU-VS bedreigt boeren en burgers

Artikel: TTIP/TAFTA: Met de economische NAVO naar de Mooie Nieuwe Investeerderswereld

Artikel: Megaverdrag – Transatlantic Trade&Investment Partnership – een artikel op solidariteit.nl van Hans Wetzels dat het TTIP plaats in een context van recente geschiedenis en veranderende economische machten.

Artikel: Vrijhandelsverdragen: waard om te bestrijden

Bruchure: A Brave New Transatlantic Partnership  – The proposed EU-US Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP/TAFTA),  and its socio-economic & environmental consequences

Brochure: The TTIP of the anti-democracy iceberg