Home » Gentech » Gentech - Nieuws » P Day! Rechtzaak tegen de 11 van Wetteren

P Day! Rechtzaak tegen de 11 van Wetteren

Onderschrift
De aardappellactivisten voor het gerechtsgebouw

[tekst overgenomen van Helenka Spanjer/deWereldMorgen] Het proces voor het Hof van Beroep tegen de elf aardappelactivisten is op 28 oktober gestart in Gent. De beklaagden zijn in beroep gegaan tegen de veroordeling voor bendevorming en aanzetten tot geweld bij hun politieke actie tegen een GGO-aardappelveld in Wetteren. Zij pleiten dat de actie politiek noodzakelijk was, dat die valt binnen het recht op vrijheid van meningsuiting en er een algemene houding van strikte geweldloosheid aangenomen was.

Het is 8.00 uur ’s morgens als Lene Jacobs (28) met een warme kop koffie aan tafel schuift bij een groep studenten op De Kouter in Gent. Zij zijn hier bijeen gekomen met NGO’s, milieubewegingen, boeren en organisaties uit het maatschappelijk middenveld om steun te betuigen aan de aardappelactivisten.

Spandoeken hangen boven het plein met leuzen als ‘Geen genen, wel eerlijke prijzen’ en ‘Save our science from corporate dependence’. Een tiental mensen is druk in de weer met het opbouwen van de Patattenslag, de boerenmarkt die vanmiddag op het plein wordt georganiseerd door Field Liberation Movement. Het doel: laten zien dat de vraag om een boer- en milieuvriendelijk landbouwsysteem blijft groeien.

Jacobs was op 29 mei 2011 één van de 400 actievoerders die in Wetteren deelnam aan de politieke actie tegen een demonstratie-proefveld waar genetisch gemodificeerde aardappelen geteeld werden. Op dit veld – in het leven geroepen door het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek, het Vlaamse Instituut voor de Biotechnologie, de Universiteit Gent en de Hogeschool Gent – ruilden demonstranten GGO-patatten om voor biologische aardappelen die ze bij zich hadden.

Met deze actie klaagden de activisten het beleid aan dat genetisch gemanipuleerd voedsel in de landbouw wil toelaten terwijl de gezondheids- en milieueffecten volgens hen onvoldoende zijn getest. Jacobs: “Ik ben vandaag naar De Kouter gekomen omdat ik verontwaardigd ben over de veroordeling van de rechtbank voor bendevorming en aanzetting tot geweld. Alle commotie die nodig is om het proces enerzijds en het debat rondom genetisch gemodificeerd voedsel anderzijds onder de aandacht te brengen, moet gemaakt worden.”

In die zin is de actie volgens Jacobs enorm succesvol geweest. “Het heeft niet alleen het publieke debat over genetisch gemanipuleerde organismen op gang gebracht, maar ook het debat over de manier waarop mensen die in actie komen, behandeld worden.”

Uitspraak gevaar voor onze democratie
Als het plein een uurtje later is volgestroomd met mensen, nodigt Steven Desanghere – een van de elf beklaagden – iedereen uit om mee te lopen naar het Hof van Beroep en de zitting bij te wonen. Wat zijn verwachtingen zijn voor de zitting?

“Ik ben in eerste instantie voorwaardelijk veroordeeld als aanstoker van een criminele organisatie omdat ik in 2011 de pers te woord had gestaan en politieonderhandelingen had gevoerd voordat we de actie uitvoerden. Wat we vandaag op zijn minst hopen is dat de aanklacht voor bendevorming vervalt. Deze uitspraak is een gevaar voor onze democratie en voor andere activisten. Stel je voor: je bereidt een geweldloze actie voor, je communiceert alles van tevoren naar buiten toe, ook naar de politie en de pers. Je zorgt dat er heel veel dialoog is en veel informatie wordt vrijgegeven. En dan krijg je achteraf van de rechtbank te horen dat de enige intentie van de actie criminele activiteiten waren. Dit kan niet.”

Desanghere is wel bereid de schadevergoeding te betalen: “We geven grif toe dat er aardappels zijn gesneuveld en dat er een tweetal HERAS-hekken om het aardappelveld tegen de vlakte zijn gegaan. We hebben dat gedaan, alleen zijn wij heel duidelijk geen criminele organisatie.”

Al drie jaar proberen de beklaagden de context van hun politieke motivatie voor de actie te verklaren. “Zoals de nood aan duurzame landbouw en de nood aan meer debat rond de introductie van GGO’s in onze samenleving. Via getuigenissen van experten in de rechtbank willen we dat uitleggen, maar tot nu toe is dat geweigerd”, zegt Desanghere.

Principieel in beroep
Mieke van den Broeck is een van de drie advocaten van de beklaagden. Vlak voordat ze aansluit in de stoet naar het Hof van Beroep, legt ze uit te zullen pleiten voor het tonen van videobeelden en het invoeren van onafhankelijke expert-getuigen. Deze bewijzen volgens haar dat de aardappelactie is opgezet met een absoluut geweldloze intentie en dat de actie politiek noodzakelijk en wenselijk was. Daarbij, aldus Van den Broeck, valt de protestactie volledig binnen het kader van vrijheid van meningsuiting.

De advocate vindt dat het onderzoek tot nu toe onevenwichtig is uitgevoerd: “Het aanvoeren van een aantal getuigen en het tonen van een aantal videofragmenten is ons tot nu toe vrij botweg geweigerd. We vragen om een evenwichtig proces.”

De voorwaardelijke gevangenisstraffen van acht en zes maanden die de beklaagden hebben gekregen zijn op zich lichte straffen volgens Van den Broeck. “Ook de schadevergoeding is te doen. Deze was in eerste instantie 190.000 euro, maar is verlaagd naar 25.000 euro.”

Toch zijn wij voor het principe in beroep gegaan”, legt de advocate uit. “Wij vinden dat er principieel een vrijspraak moet zijn, omdat het gaat om een politieke manifestatie en dat valt onder de bescherming van vrijheid van meningsuiting. We vinden bovenal dat bendevorming absoluut niet staande kan blijven. Het is een groot gevaar voor de democratie wanneer protestacties worden gecriminaliseerd.”

Videobeelden, onwettig aardappelveld en vrijheid van meningsuiting
Tijdens de zitting geeft de voorzitter van de rechtbank gehoor aan het verzoek van de beklaagden en mogen zij de door hun geselecteerde videobeelden laten zien. Direct staat een van de actievoerders op en belt iemand om een beamer en speakers naar het hof te brengen. Twintig minuten later kijkt de hele zaal mee naar beelden die volgens de verdediging duidelijk maken dat de actievoerders geen debat wordt gegund met de wetenschappers die werkten aan het GGO-aardappelveld.

Bovendien is te zien dat de demonstranten met elkaar afspreken om in geen enkel geval geweld te gebruiken tegen de politie en dat er maar ongeveer dertig mensen uiteindelijk over het hek klimmen om het veld te betreden, aldus de advocaten.

Daarnaast halen de advocaten aan dat het GGO-proefveld in 2012, een jaar na de protestactie, door een Gentse rechter onwettig is verklaard omdat niet is uitgelegd waarom er geen rekening is gehouden met bezwaarschriften en minderheidsstellingen uit de Bioveiligheidsraad. Drie experten uit deze raad hebben een negatief advies voor de proef uitgebracht, wegens de risico’s voor het leefmilieu.

De advocaten verzoeken de voorzitter van de rechtbank om drie onafhankelijke expert-getuigen in te roepen die uitleggen waarom het proefveld een gevaar zou zijn voor de gezondheid van de mens en waarom de introductie van GGO’s in Belgische landbouw gevaarlijk zou zijn voor zowel de nationale landbouwsector als de kleine onafhankelijke boer. De voorzitter van de rechtbank wil het in overweging meenemen, maar vandaag is er geen plaats voor deze getuigen.

Tot slot valt de protestactie volgens de advocaten binnen de vrijheid van meningsuiting. “De daden zijn een uitdrukking van een opinie. Het Europees Hof stelt dat effectieve daden van beletting en bezetting aanvaard moeten worden onder het mom van vrijheid van meningsuiting.”

‘Dromers en doeners’
Zodra de voorzitter van de rechtbank een lunchbreak inlast, stappen de beklaagden samen met het publiek weer terug naar De Kouter waar de boerenmarkt reeds in volle gang is. Lokale onafhankelijke boeren hebben een uiteenlopend aanbod van groenten afkomstig van hun eigen grond rijkelijk in kraampjes uitgestald.

Intussen lopen de beklaagden een podium op om de mensen toe te spreken over de voortgang van de rechtszaak. Een van hen is de Nederlander Tjerk Dalhuisen uit Amsterdam: “Eindelijk hebben we met videobeelden kunnen laten zien dat we geen geweld hebben gebruikt en dat er geen aanzet is geweest tot geweld. Het zou me geheel verbazen als de rechtbank de aanklacht van bendevorming overeind houdt.”

Steven Desanghere voegt er nog een oproep aan toe: “We zijn hier niet alleen voor de rechtszaak. Allemaal zijn we dromers en doeners die bouwen aan een nieuwe samenleving. Spreek elkaar aan en vraag elkaar: ‘Wat doet ge hier?’”

En dat gebeurt volop. Trots vertellen boeren aan bezoekers uit de stad die gretig mooie exemplaren uitzoeken, welke gewassen geteeld zijn met eigen ontwikkelde zaden, wat de moeilijkheden zijn van duurzame landbouw en op welke wijze ze kunnen samenwerken.

Het verhaal van de boer, de risico’s en de wens van de consument
Een van de landbouwers is Tijs Boelens. Hij is naar eigen zeggen een beginnende boer, die zoveel mogelijk zaadvaste rassen gebruikt, groenten waarvan hij de zaden zelf kan vermeerderen: “We moeten blij zijn dat er een aantal mensen zijn die zoveel risico’s hebben willen nemen op persoonlijk vlak en dat zij erna ook zo’n sterke campagne hebben uitgeoefend. Het debat over gen-technologie was helemaal ondergesneeuwd door grote bedrijven die er veel geld mee verdienen. Nu komt het verhaal van de boer, de risico’s, en de wens van de consument weer aan bod.”

Tijdens de actie op 29 mei stond Boelens ook achter een kraampje om te tonen dat er alternatieven zijn voor het agro-industriële systeem waarbinnen gen-technologie plaatsvindt. Boelens: “We moeten steeds opnieuw onder de aandacht brengen dat er een landbouw is die veel kansen biedt, maar niet veel geld oplevert voor de grote bedrijven. Dit spel wordt gespeeld door boeren en consumenten. Wetenschappers hebben er ook een plaats in maar dan vaak in interactie met boeren.”

Voor beklaagde Barbara van Dyck, werkzaam aan KU Leuven, is onder andere de rol van universiteiten binnen het verder promoten van een bepaald landbouwmodel een belangrijke motivatie om deel te nemen aan het protest. “Ik ben blij dat de discussie weer gevoerd wordt over de mogelijkheid of de moeilijkheid om onderzoek te doen dat niet beïnvloed wordt door economische belangen. Het gaat hier om een bewuste overtreding door mensen die het belangrijk genoeg vinden om de wet te overtreden met als doel een probleem zichtbaar te maken. In dit geval is dat de introductie van GGO door de Vlaamse overheid via proefvelden in het Vlaamse leefmilieu. We moeten weer nadenken over wat de landbouw van de toekomst is. Dat kun je niet loskoppelen van deze hele actie. Als we er vandaag tijdens de zitting in slagen om duidelijk te motiveren waarom we die dag daar aanwezig waren, dan is het een succesvolle dag geweest.”

Aan het einde van de dag nemen de rechters de zaak in beraad. Over vijf of zes weken zullen zij met een uitspraak komen. Van den Broeck: “Wij verwachten uiteraard een vrijspraak voor bendevorming, dat is de enige rechtvaardige uitspraak die er kan zijn.”

“Op de revolutie van de groentjes!”, aldus enkele deelnemers van de boerenmarkt na afloop.

Overgenomen van De Wereld Morgen: http://www.dewereldmorgen.be/artikel/2014/10/29/aardappelactie-is-vrije-meningsuiting