» » » Verzet in Colombia tegen nieuwe zadenwetgeving

Verzet in Colombia tegen nieuwe zadenwetgeving

Overheid vernietigt zaaigoed van boeren

Colombia_vernietiging-rijst1-275Groentezaden en granen zijn afgelopen jaren in vele landen een veel bediscussieerd onderwerp geworden. Het zijn niet meer alleen diegenen die zich altijd al hebben ingezet voor de vrije beschikbaarheid van zaaigoed en die waarschuwden voor multinationale bedrijven, die bezorgd zijn over de beschikbaarheid van zaaigoed. In Colombia daarentegen is het al sinds lange tijd lastig, om niet te zeggen onmogelijk, om de media zover te krijgen over dit onderwerp te berichten.

Televisie, radio en schrijvende pers zijn in handen van twee bedrijven die met de regering afstemmen over welke onderwerpen ze berichten. En zaaigoed en gentechnologie horen daar duidelijk niet bij. Als je bijvoorbeeld mensen in de stad, die toch de beste toegang tot de verschillende media hebben, er over aanspreekt, heeft niemand van genetische gemanipuleerd zaaigoed gehoord, hoewel dit in Colombia gebruikt mag worden en er al 80.000 hectare vol staat met gm-gewassen.

Colombia_970-protest-275De sociale strijd in Colombia heeft zich de laatste tijd echter aangepast. Nieuws hierover wordt in toenemende mate via het internet verspreid. Als bijvoorbeeld een politieagent een boer aanvalt, kan hij zich er niet meer zo makkelijk als voorheen vanaf maken met het argument dat het om een terrorist ging. Tegenwoordig wordt zo’n daad van agressie vaak direct op het internet bekend gemaakt –  en ontstaat er een snelle en breedgedragen tegenreactie – uiteraard door hen die het privilege hebben toegang tot internet te hebben. De protesten gaan nu niet meer alleen uit van de al enigszins moegestreden studenten, vakbonden en linkse politieke partijen. De strijd wordt opgepikt op het platteland en door de middenklasse in de steden. Beelden van soldaten of politieagenten die een boer in elkaar slaan, roepen sterkte gevoelens op bij de Colombiaanse bevolking, die zich vaak nog sterk bewust is van haar eigen boerenachtergrond. De mishandelde boer of boerin had de grootvader of grootmoeder kunnen zijn van die Colombiaan in de midden- of onderklasse. Daarnaast worden meer en meer mensen zich ervan bewust hoeveel ze te lijden hebben onder de gevolgen van vooral de landbouw- en milieupolitiek van de regering.

Documentaire ‘970’
Waarom schrijf ik over de media, terwijl het toch om zaaigoed gaat? Omdat uitgerekend een documentaire, die op internet zeer vaak is bekeken, ervoor heeft gezorgd dat het zaaigoed niet meer enkel een thema is van bevlogen milieubeschermers, maar op dit moment ook door minder goed geïnformeerde mensen wordt bediscussieerd. De documentaire 970 (1) van Victoria Solano werd met behulp van Youtube zo snel verspreid, dat de directrice van het Colombiaanse Instituut voor Landbouw en Visserij (ICA) (2) werd gedwongen te reageren in de media, met als gevolg dat de film nog meer werd bekeken.
Colombia_vernietiging-rijst2-275Wat laat deze documentaire zien? De inbeslagname en vernietiging van 1.167.225 kilo zaaigoed door de ICA in 2010 en 2011. Het ging vooral om rijst, maar ook om aardappels, mais, graan en andere gewassen. Daar bovenop kregen de gedupeerde boeren ook nog een proces aan hun broek. Ze dreigen boetes of een gevangenisstraf te krijgen. Dat allemaal op grond van artikel 970 van de ICA, een artikel waar de boeren nog nooit van hadden gehoord. “Onwetendheid behoedt je niet voor straf”,  was het antwoord van de ICA. Maar de boeren begrijpen niet waarom iets dat ze al hun hele leven hebben gedaan plotseling niet meer zou mogen. Daar komt bij dat het lezen van het 47 pagina lange artikel 970 zelfs voor hoger opgeleide mensen als, ik al lastig is. Wat kan men dan van een boer of boerin verwachten die in de meeste gevallen geen school heeft afgemaakt. Hij of zij heeft wel wat beters te doen dan om jurist te worden om de wetten kunnen begrijpen die voor hem of haar van belang zijn. Het is duidelijk dat in Colombia wetten achter de ruggen van de bevolking om worden gemaakt, wetten die niet zijn te begrijpen en niet worden uitgelegd, maar voor de mensen wel een verwoestende uitwerking hebben.

De sociale beweging en haar wortels
Toen de documentaire 970 verscheen was het sociale klimaat al zeer gespannen. In oktober 2012 waren er stakingsacties van de inheemse bevolking met vijf eisen aan de regering op het gebied van berglandbouw, landrechten, de aandacht voor de inheemse bevolking in de wetgeving, de systematische schending van mensenrechten bij gewapende conflicten en als laatste de vernietigende uitwerking die het vrijhandelsverdrag met de VS heeft op de plattelandsbevolking. Op het platteland gaat het zowel om de inheemse bevolking, Afro-Colombianen als andere boeren. Het gebruik van eigen zaaigoed wat het voornaamste pijnpunt. In maart 2013 was er een staking van koffieboeren tegen de gevolgen van het vrijhandelsverdrag op de koffiehandel. Dit werd in vrijwel het hele land overgenomen. Vervolgens was er in september 2013 een nationale staking van boeren. Ook dit was gericht tegen het vrijhandelsverdrag en de gevolgen voor agrarische producten als aardappels, uien en melk en de verscherping van het conflict om de inbeslagname van zaaigoed op grond van artikel 970. In oktober 2013 waren er opnieuw stakingsacties vanuit de inheemse bevolking omdat de regering hun eisen van het voorjaar niet had ingewilligd. Deze acties hebben wat betreft duur en omvang alle andere stakingsacties van de afgelopen jaren overtroffen. Alleen al de stakingacties van de boeren duurde 21 dagen en legde het verkeer tussen meerdere steden lam. Hoe langer de acties duurden, hoe lastiger het voor de regering werd. De mobilisatie voor de acties werd steeds intensiever en in plaats van uit te doven kwam er steeds meer ondersteuning vanuit andere gebieden. Dit werd gedragen door sociale netwerken en versterkt door de algemene ontevredenheid. De boerenacties kregen zoveel ondersteuning in de hoofdstad Bogota dat de regering zich genoodzaakt zag 50.000 soldaten naar de stad te sturen. Bij de boerenacties kwamen nog andere protesten van vakbonden en studenten voor de hervorming van de gezondheidszorg en het onderwijssysteem.

Artikel 970 werd in de ijskast gezet als gevolg van de algemene boerenstaking. Diegenen die sinds jaren de zadenwetgeving op het juridische niveau bevechten, schatten de reactie van regering echter zo in dat ‘bevriezen’ of ‘uitstellen’ juridisch gezien geen opties zijn. Het besluit blijft net zo lang geldig tot het ongedaan wordt gemaakt door een andere wet of officieel besluit. Op de vraag waarom het wetsartikel is bevroren en het besluit niet is teruggedraaid, antwoordde het ICA dat er een nieuwe wet klaarligt om de bestaande te vervangen. Dit voorstel is op internet al enige tijd in te zien. Wij, die ons al sinds lange tijd met het onderwerp zaaigoed bezighouden, veroordelen deze werkwijze omdat het onderwerp alle inheemse groeperingen, Afro-Colombiaanse bevolkingsgroepen en andere kleine boeren aangaat en zij zelden toegang hebben tot internet.

Het nieuwe wetsontwerp is ook lang niet zo nieuw want het werd al voor de boerenstaking opgesteld. Inhoudelijk onderscheidt het zich voornamelijk van artikel 970 door een toegevoegde paragraaf waarin staat dat: “het wetsartikel niet van toepassing is op zaaigoed van lokale soorten dat niet voor commerciële doeleinden is bestemd.” Dit betekent dat we onze lokale soorten kunnen blijven gebruiken. Het is wel de vraag wat er gebeurt als we zaden van een gecertificeerde tomatensoort opnieuw willen uitzaaien. We kunnen doen wat we willen zolang we ons zaaigoed niet verkopen. Maar hier ligt de eigenlijke vraag. We mogen geen concurrent worden voor hen die in de positie zijn soorten te registreren en die de mogelijkheid hebben zaaigoed te veredelen dat voldoet aan de door de regering voorgeschreven criteria ‘onderscheidbaarheid’, ‘stabiliteit’ en ‘uniformiteit’. En wie hebben deze capaciteit? Ja, dat zijn dezelfde drie concerns die het zaaigoed op de wereldmarkt controleren en met deze drie criteria octrooi aanvragen op hun soorten en zo de boeren hun traditionele recht ontnemen hun eigen zaaigoed opnieuw uit te zaaien en hun te verplichten elk keer nieuw zaaigoed te kopen.

Andere zadenwetgeving in Colombia
Als voorwaarde voor het van kracht worden van de vrijhandelsovereenkomst met de VS, werd in april 2012 wetsartikel 1518 aangenomen, waarmee de ‘Internationale Conventie ter Bescherming van Nieuwe Plantenrassen’, UPOV 91, werd erkend. Vanwege de reacties en documenten die wijzen op de schadelijke effecten van het toepassen van UPOV 91 in Colombia, die vele organisaties en individuen naar het Colombiaanse constitutionele hof hebben gestuurd, verklaarde het Hof in december 2012 artikel 1518 ongeldig omdat de inheemse en Afro-Colombiaanse bevolking niet was geraadpleegd. Het gerechtshof gaf hierover als commentaar dat het geestelijk eigendom van zaaigoed een negatief effect heeft op de biodiversiteit, de cultuur en het landschap en overweegt de mogelijkheid dat “de raadpleging van de bevolking het noodzakelijk maakt het vrijhandelsverdrag te heronderhandelen”. Dit was een groot succes voor de sociale bewegingen. Overeenkomstig het verdrag van UPOV 1978 kwam deze wet met betrekking tot het eigendomsrecht en zaaigoed in een iets andere formulering weer terug. De wet is op het moment rechtsgeldig vanwege wetsartikel 1032 uit 2006 en artikel 970 van ICA. De juridische discussie is nog niet afgelopen.
Ondanks de macht van de media, de repressie  en de smerige oorlog van de regering tegen tegen de boerenzaden, bereikt de informatie over dit onderwerp meer mensen en neemt de steun voor de acties en alternatieven onder de gewone bevolking toe. Nieuwe stakingsacties kondigen zich aan. De boeren zijn niet tevreden met het antwoord van de regering, hetzelfde geldt voor de inheemse bevolking. Het is nu een adempauze. Het doel van de campagnes is het onderuithalen van het vrijhandelsverdrag, net als al het andere politieke beleid dat landbouw en het milieu schaadt, in het bijzonder het beleid ten aanzien van de landbouw in de bergen. Maar er is nog een lange weg te gaan.

Ons antwoord als Netwerk van Bewakers van de Zaden van het Leven
Ons netwerk van zaaigoedproducenten en mensen die zaaigoed in stand houden is ontstaan in 2002. We zijn actief op verschillende vlakken: informatie over het onderwerp wordt verspreid door middel van radio-uitzendingen, discussiebijeenkomsten, presentaties, gesprekken, petities, etc.. Samen met de campagne ‘Zaden van onze Identiteit’ doen we mee aan de campagne ‘Gentechvrije Regio’s in Colombia’. Het belangrijkste voor ons is echter het dagelijkse praktische werk: we verzamelen zaden van inheemse en creoolse planten. We vermeerderen en verkopen de zaden, waarbij de ‘certificering’ bestaat uit wederzijds vertrouwen. We werken onafhankelijk en staan voor het principe van zelfbestuur en zelfredzaamheid. We leren onszelf agro-ecologische technieken en combineren deze met oude, overgeleverde kennis. Door de bijeenkomsten van zadenhandelaren versterken en vergroten we ons netwerk. Zo wordt gezorgd voor verantwoording, vertrouwen en vriendschappen. We hebben een centrum voor zaaigoed in Narino en willen zoiets ook op andere locaties realiseren. zodat we een grotere hoeveelheid zaaigoed kunnen aanbieden en tegelijkertijd de kwaliteit kunnen blijven garanderen. Ons zaaigoed is niet enkel bedoeld voor de verkoop, maar wordt ook weggegeven en geruild. We proberen de agro-ecologische markt te vergroten en te versterken en om het platteland en de stad, die in Colombia ver van elkaar liggen, dichter bij elkaar te brengen.

Er zijn overal in het land en op het hele continent organisaties zoals de onze, met wie we samenwerken (3). Voorbeeld is Red de Semillas Libres de Colombia y de América (Netwerk voor Vrije Zaden van Colombia en Amerika). Steeds meer mensen worden zich ervan bewust dat het probleem met het zaaigoed ons allemaal aangaat. Omdat wie het zaaigoed controleert, het voedsel controleert en dus macht heeft.

Wij nemen de macht over ons leven in eigen handen!

Cynthia Osorio
Red de Guardianes de Semillas de Vida (Netwerk van Bewakers van de Zaden van het Leven) – Colombia – www.colombia.redsemillas.org

Leden van de Colombiaanse organisaties Red de Guardianes de Semillas de Vida en Coordinador Nacional Agrario hebben op 8 maart tijdens het Reclaim the Seeds weekend een presentatie gehouden over de situatie in Colombia en de campagnes van de boerenbewegingen. Op de website van de Reclaim the Seeds staat ook een uitgebreidere beschrijving van Alba Marleny Portillo, Cynthia Osorio Torres, Calvache Albeiro Antonio Alvarado Catuche en hun organisaties.

Noten:
1) Zie https://www.youtube.com/watch?v=TkQ8U2kHAbI
2) Het ICA is een instituut verbonden aan het Colombiaanse Ministerie van Landbouw dat verantwoordelijk is voor de internationale handel in landbouwproducten en de internationale verdragen die hierop betrekking hebben. Zie http://www.ica.gov.co/El-ICA.aspx
3) Wij zijn een van de 80 organisaties die op 2 en 3 oktober 2013 in Bogota de ‘Verklaring voor de verdediging van het zaaigoed’ van het netwerk Red de Semillas Libres de Colombia hebben ondertekend. Die verklaring is te lezen op de website http://semeneslibres.wordpress.com.